Bilgiler

Türkiye'nin Konut Sorunu

2005 yılının ilk altı ayında yüzde 19.7 büyüyen inşaat sektörü sessizliğini bozdu. Mortgage sisteminin de devreye girmesiyle sektörün daha da hareketlenmesi bekleniyor.

İnşaat sektörü yaklaşık 10 yıllık sessizliğini, bankaların ucuz ve uzun vadeli kredi olanakları, mortgage, TOKİ ve inşaat firmalarının konut projeleriyle bozmayı hedefliyor. Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (DİE) 2005 yılının ilk 6 aylık verilerine göre yüzde 19.7 büyüyen inşaat sektörü gelecek için umut vaadediyor. Sektörde yaşanan gelişmeleri etkileyen faktörlerin başında konut kredi faizlerinin düşmesi ve vadelerin uzaması ile finansman sağlanması geliyor.
Hükümetin 100 bin konut üretim hedefini TOKİ'nin üstlenmesi ve kurumsallaşmış firmaların proje sayılarının artması, sektörde yaşanan büyümenin önemli etkenleri arasında sayılıyor. 2006'da mortgage (ipoteğe dayalı konut finansmanı) sisteminin devreye girmesi ile sektör daha da hareketlenmesi bekleniyor. Türkiye'de konut ihtiyacı resmi rakamlara göre 680 bin. Türkiye'nin yılık nüfus artışı göz önüne alındığında her yıl yaklaşık 300-500 bin arasında bir konut ihtiyacı ortaya çıkıyor. Bu açıdan inşaat sektörünün önümüzdeki yıllarda konut ihtiyacı ile birlikte büyüme trendini devam ettirmesi bekleniyor. Konutla ilgili, özellikle finansman ve kurumsallaşma konularına ağırlık verilmesi gerekliliği, tüm kesimler tarafından vurgulanıyor. Mortgage sistemi konut ihtiyacının karşılanması kadar inşaat ve finans sektörü için de büyük önem taşıyor. Mevcut konut ihtiyacı nedeniyle, var olan potansiyelin bu sistemle en yüksek seviyede harekete geçirilebileceği bekleniyor. Bu durumda sistemin devreye girmesi ile konut yatırımlarının hızlanmasının yanında imarlı arsa arzının kısıtlı olması çözüm bekleyen bir faktör ortaya çıkıyor. Türkiye' de 15 milyon civarında konut stoğu bulunduğu bilinyor. Konut stoğunun yüzde 55'inin izinsiz/ruhsatsız olması, yüzde 60'ının 20 yaşın üzerindeki konutların oluşturması, konutların yüzde 40'ının tadilata ihtiyacının olması ülkemizde ciddi bir nitelikli konut sorunu bulunduğunu gösteriyor.

2009'a ilişkin beklentiler

2009'da inşaat sektörü üzerinde olağan dışı etkiler yaratabilecek yeni bir ekonomik kriz (bazı iç ve dış siyasi gelişmeler kaygı verici olmakla birlikte) en azından şimdilik ufukta görünmemektedir. Bu durumda, normal şartlarda inşaat sektörünün performansını yakından etkileyen şu 7 faktörü irdelemek gerekir : Bireysel tasarrufların konut yatırımlarına dönüşme eğilimi, kamunun 2009 yatırım bütçesi ve ödeneklerin dağıtımında uygulayacağı yaklaşım, özel sektörün yatırım eğilimi, yabancı sermayenin Türkiye'de doğrudan yatırım yapma eğilimi, kamunun sektörümüzün gelişmesini engelleyen sorunlara çözüm üretmekteki performansı, AB sürecinde yaşanacak gelişmeler, özelleştirmeler yoluyla sağlanacak kaynaklardan ne kadarının yatırıma tahsis edileceği. Kamunun politika geliştirme ve uygulama performansı yukarıda belirtilen diğer 6 konudaki başarıyı da belirleyecek olan anahtar faktördür. İlgili kamu kuruluşlarının geçmiş performansları bu açıdan değerlendirildiğinde gelecek için iyimser olmayı gerektirecek bir neden henüz bulunmamaktadır. Bir diğer önemli faktör, halen kaynak bulunamadığı için bekletilmekte olan ve sayısı 2500'ün üzerinde olan yarım kalmış yatırımların tamamlanmasında ve ekonomiye katkı sağlar hale getirilmesinde özelleştirmeler yoluyla yaratılan ek kaynakların ne oranda kullanılacağıdır. Türkiye Müteahhitler Birliği'nin beklentisi ve ümidi bu kaynakların rasyonel kriterlere dayalı öncelikler çerçevesinde yarım kalmış kamu yatırımlarına tahsis edilmesidir.